Blog

De herfst is begonnen en met het regenachtige weer, schieten de paddenstoelen uit de grond. Een leuk moment om tijdens een wandeling op zoek te gaan naar paddenstoelen. Maar waarom groeien paddenstoelen eigenlijk op of bij bomen? Wij leggen het graag uit!

Op zoek naar voedsel

Paddenstoelen groeien vaak op bomen omdat ze daar hun voedsel vinden. Wat je boven de grond ziet, de paddenstoel, is eigenlijk maar een klein deel van de schimmel. Het grootste deel, het schimmelnetwerk (mycelium), leeft in het hout van de boom of in de bodem eromheen. Er zijn grofweg drie redenen waarom paddenstoelen op bomen groeien.

Afbrekers

Afbrekers (saprofytische schimmels) leven van dood of stervend hout. Ze breken lignine en cellulose af (de bouwstenen van hout) en spelen zo een belangrijke rol in de kringloop van voedingsstoffen in de natuur. Voorbeelden hiervan zijn de tonderzwam en de oesterzwam.

Parasieten

Parasieten vallen levende bomen aan en veroorzaken houtrot of andere ziekten. Ze onttrekken voedingsstoffen aan de boom, waardoor die kan verzwakken of zelfs sterven. Een voorbeeld hiervan is de honingzwam.

Symbiose

Symbionten (mycorrhiza) leven juist sámen met bomen. Ze vormen een partnerschap waarbij de schimmel de boom helpt om water en mineralen uit de grond op te nemen, terwijl de boom suikers levert die hij via fotosynthese maakt. Een voorbeeld hiervan is eekhoorntjesbrood, een boleet.

Hoe herken je de paddenstoelen soorten?

Paddenstoelen groeien dus op bomen omdat het hout of de boomwortels een bron van voeding en leefruimte zijn. Soms in het voordeel van de boom, soms ten koste ervan. Maar hoe weet je met welke soort je te maken hebt? Er zijn een paar manieren waarop je kunt inschatten of een paddenstoel schadelijk of nuttig is voor een boom.

Schadelijk: parasieten of houtafbrekers

Schadelijke paddenstoelen groeien op de stam of dikke takken van een levende boom. Dit is vaak een teken van houtrot. De schimmel haalt voeding uit het levende hout en verzwakt de boom. Zie je grote, harde “houtzwammen” (zoals de tonderzwam) ? Dat betekent vaak dat er binnenin de stam al rot zit.

Er zijn ook andere signalen van de boom waardoor je kunt merken dat het niet goed gaat: dode takken, losse schors, hol klinkend hout of bladeren die vroeg verkleuren of kleiner blijven.

Nuttige of onschuldige paddenstoelen: symbionten of opruimers

Paddenstoelen die groeien op de grond bij de wortels, niet op de stam. Dit zijn vaak mycorrhiza-schimmels die samenwerken met de boom. Ze vergroten het wortelnetwerk en leveren mineralen en water. Bekende eetbare soorten in symbiose zijn eekhoorntjesbrood en cantharel.

Opruimers leven vaak op dode takken of stronken. Dan is de schimmel bezig dood hout af te breken, dus dit vormt geen gevaar meer voor de boom.

Duurzaam systeem

Kortom: Paddenstoelen op de stam of wortelaanzet van een nog levende boom is vaak slecht nieuws. Paddenstoelen rondom de boom in de grond is meestal juist een samenwerking. En paddenstoelen die op dood hout zitten zijn vaak opruimers, dus niet schadelijk.

Het is mooi om te zien dat bomen belangrijk zijn voor paddenstoelen en dat paddenstoelen belangrijk zijn voor bomen. Ze halen voeding uit elkaar of ruimen elkaar op. Zo ontstaat er een duurzaam systeem in de natuur.

Wil je meer te weten komen over bomen? Lees dan bijvoorbeeld over bomen en bodemleven.